Το 2025 καταγράφεται ως μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονιά για τον αγροτικό κόσμο και τη διαχείριση των ευρωπαϊκών και εθνικών ενισχύσεων. Συνολικά 3,82 δισ. ευρώ καταβλήθηκαν στους Έλληνες αγρότες από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το Υπουργείο Οικονομικών και τον ΕΛΓΑ, ποσό αυξημένο κατά 13% σε σχέση με τα 3,38 δισ. ευρώ του 2024. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο πληρωμών των τελευταίων ετών, σε μια περίοδο έντονων πιέσεων και αυξημένων απαιτήσεων διαφάνειας.
Η επίτευξη αυτού του αποτελέσματος δεν προέκυψε χωρίς δυσκολίες. Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οι έλεγχοι της OLAF, οι έρευνες της Οικονομικής Αστυνομίας στον ΟΠΕΚΕΠΕ και οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησαν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Παρ’ όλα αυτά, οι πληρωμές πραγματοποιήθηκαν, έστω και με καθυστέρηση ενός μηνός, καθώς οι πρώτες καταβολές έγιναν στα τέλη Νοεμβρίου, μόλις οκτώ ημέρες μετά την έγκριση της Κομισιόν.
Η κυβέρνηση παραδέχθηκε ανοιχτά τις ευθύνες που της αναλογούν για τις παθογένειες στη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρόκειται για μια στάση που, σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, αποτελεί απαραίτητη βάση για να αντιμετωπιστούν διαχρονικά προβλήματα που συσσωρεύτηκαν επί δεκαετίες. Η ανάληψη ευθύνης δεν αναιρεί τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια· αντιθέτως, τη νομιμοποιεί.
Το νέο σύστημα πληρωμών και η διασφάλιση των πόρων
Κομβικό σημείο της στρατηγικής αποτελεί η μετάβαση σε νέο σύστημα πληρωμών: υβριδικό για το 2025 και πλήρως ψηφιακό και οριστικό από το 2026. Το βασικό ερώτημα που τέθηκε ήταν αν η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει ευρωπαϊκά κονδύλια. Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: τα ποσά για τις άμεσες ενισχύσεις παραμένουν ακριβώς τα ίδια, αλλά θα κατανέμονται πιο δίκαια, υπέρ των πραγματικών παραγωγών.
Αντιδράσεις, έλεγχοι, η σύγκρουση με τις παθογένειες & η απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ
Η ένταση που καταγράφηκε τους τελευταίους μήνες δεν είναι τυχαία. Χιλιάδες υποθέσεις έχουν δεσμευτεί από την Οικονομική Αστυνομία, ενώ αρκετές χιλιάδες ΑΦΜ βρίσκονται υπό περαιτέρω διασταυρώσεις. Είναι εύλογο, ότι όσοι επωφελήθηκαν από αδιαφανείς πρακτικές αντιδρούν. Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των αγροτών αναμένεται να ωφεληθεί από ένα δικαιότερο και διαφανέστερο σύστημα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απόφαση για την απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ. Η ΑΑΔΕ έχει αποδείξει, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της πανδημίας, ότι μπορεί να λειτουργεί ως αξιόπιστη εθνική αρχή πληρωμών. Η θεσμική αυτή αλλαγή στοχεύει στον τερματισμό ενός κύκλου προστίμων, αμφισβητήσεων και δυσπιστίας από τις ευρωπαϊκές αρχές.
Στήριξη σε κλάδους που δοκιμάζονται έντονα
Η κυβέρνηση με δηλώσεις της αναγνωρίζει, ότι συγκεκριμένοι κλάδοι βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση. Για 2.500 κτηνοτρόφους που έχασαν ζωικό κεφάλαιο λόγω ευλογιάς, έχουν δοθεί κατά μέσο όρο 33.600 ευρώ ανά δικαιούχο, ενώ προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση 80 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, 80 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε βαμβακοπαραγωγούς και σιτοπαραγωγούς μέσω οικολογικών σχημάτων, σε μια περίοδο διεθνούς πτώσης τιμών.
Νέα εργαλεία ενίσχυσης και ικανοποίηση αιτημάτων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενεργοποίηση, για πρώτη φορά, του Μέτρου 23, με 177 εκατ. ευρώ για αγρότες, που υπέστησαν μεγάλες απώλειες λόγω κλιματικών συνθηκών. Παράλληλα, από τα 27 αιτήματα που κατατέθηκαν, έχουν ήδη ικανοποιηθεί 16, ενώ για ακόμη τέσσερα εξετάζονται εφικτές λύσεις εντός των δημοσιονομικών και ευρωπαϊκών ορίων.
Παρά τις ενισχύσεις, η ένταση παραμένει. Η άρνηση ορισμένων αγροτοσυνδικαλιστών να προσέλθουν σε διάλογο, παρά την πρόσκληση του ίδιου του Πρωθυπουργού, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Όταν στήνονται μπλόκα που επηρεάζουν την οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας, ο διάλογος δεν μπορεί να απορρίπτεται ως επιλογή.
Η αγροτική πολιτική δεν εξαντλείται στις ευρωπαϊκές ενισχύσεις. Τα προβλήματα των συνεταιρισμών, η κατάτμηση του αγροτικού κλήρου, η ελλιπής εκπαίδευση των νέων αγροτών και η περιορισμένη ανταγωνιστικότητα απαιτούν μακροπρόθεσμο σχέδιο και συναινέσεις.
Η προτεινόμενη διακομματική επιτροπή από την Κυβέρνηση συνιστά μια σημαντική εθνική ευκαιρία. Πάνω από ιδεολογικές διαφορές και κομματικές αντιπαραθέσεις, το μέλλον της ελληνικής γεωργίας αφορά όλους. Διότι, τελικά, πάνω από δεξιοί, κεντρώοι και αριστεροί, είμαστε Έλληνες.
