Το stress test που πέρασε μόνο η Ελλάδα
Την προοπτική μείωσης του ελληνικού χρέους ακόμη και κάτω από δυσμενείς διεθνείς συνθήκες δείχνει η νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Euro Area Stability Watch α’ εξαμήνου 2026, υπογραμμίζοντας την έκταση της δημοσιονομικής προσαρμογής που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια.
Η έκθεση με τίτλο “Global shocks, domestic shields: Resilience under strain” δεν είναι το κλασικό Early Warning System. Αξιολογεί συνολικά τους μακροοικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους για την Ευρωζώνη και τις επιπτώσεις τους στις δημοσιονομικές θέσεις και τις αγορές ομολόγων.
Το δυσμενές σενάριο: Δύο σοκ μαζί
Ο ESM καταρτίζει ένα ιδιαίτερα αυστηρό δυσμενές σενάριο. Προβλέπει ταυτόχρονα:
- νέα κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή με άνοδο των τιμών ενέργειας και
- σημαντική διόρθωση στις τιμές των αμερικανικών μετοχών και ομολόγων, από την οποία θα υποστούν μεγάλες ζημιές και οι Ευρωπαίοι επενδυτές, δεδομένου ότι το 46% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης είναι επενδεδυμένο σε αμερικανικά assets.
Σύμφωνα με την έρευνα του ESM, το 77% των διαχειριστών χρέους θεωρεί τη γεωπολιτική ως τον κυρίαρχο κίνδυνο.
Κάθε σοκ από μόνο του θα ήταν σοβαρή πρόκληση. Μαζί, θα ωθούσαν την Ευρωζώνη σε ύφεση με μείωση ΑΕΠ κατά 0,4% το 2027 και μέση ανάπτυξη μόλις 0,1% για το 2026-2027, ενώ ο πληθωρισμός θα εκτοξευόταν κοντά στο 5%, στο 3,4% σε μέσα επίπεδα το 2027.
Η εξαίρεση της Ελλάδας και της Κύπρου
Εδώ έρχεται η μεγάλη διαφοροποίηση. Με βάση αυτό το δυσμενές σενάριο και χωρίς αλλαγή πολιτικής, το δημόσιο χρέος θα αυξανόταν σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης έως το 2035, με μόνη εξαίρεση την Ελλάδα και την Κύπρο, όπου θα μειωνόταν.
Στο σύνολο της Ευρωζώνης, το χρέος θα έφτανε στο 123% του ΑΕΠ το 2035 στο δυσμενές σενάριο, έναντι 103% στο βασικό σενάριο. Δηλαδή μια επιβάρυνση περίπου 20 ποσοστιαίων μονάδων λόγω των σοκ. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στη δημογραφική γήρανση, στην αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο κόστος δανεισμού και στους υποτονικούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Στο βασικό σενάριο του ESM, που είναι ευθυγραμμισμένο με τις προβλέψεις της Κομισιόν, το χρέος της Ευρωζώνης θα αυξηθεί την επόμενη δεκαετία στο 103% από σχεδόν 90% πέρυσι. Για την Ελλάδα όμως – και άλλες χώρες που ήταν σε προγράμματα – αναμένεται να συνεχιστεί η μείωση.
Η ταχύτερη αποκλιμάκωση στην Ευρώπη
Τα στοιχεία ήδη επιβεβαιώνουν την έκθεση. Το α’ τρίμηνο του 2026, το ελληνικό χρέος μειώθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρωζώνη σύμφωνα με τη Eurostat, στο 143,5% του ΑΕΠ, μειωμένο κατά 9,4 μονάδες σε σχέση με ένα χρόνο πριν (152,9%). Αντίθετα, στο σύνολο της Ευρωζώνης αυξήθηκε στο 88,9% από 87,2%.
Την ίδια εικόνα δίνουν ΔΝΤ και οίκοι αξιολόγησης. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το ελληνικό χρέος θα πέσει στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031 από 145,7% πέρυσι. Την ίδια περίοδο, το γαλλικό θα αυξηθεί στο 120,7% από 116% και το βελγικό στο 122,3% από 106,3%. Το ιταλικό θα μείνει σχεδόν στάσιμο στο 136,1% από 137,1%. Δηλαδή σε πέντε χρόνια το ελληνικό χρέος θα είναι χαμηλότερο όχι μόνο από το ιταλικό – κάτι που αναμένεται ήδη εφέτος – αλλά και από το γαλλικό και το βελγικό.
Τι κρατά τα spreads χαμηλά
Αυτή η δυναμική εξηγεί γιατί το spread των ελληνικών 10ετών έναντι των γερμανικών παραμένει σε ιστορικά χαμηλά, παρά την αστάθεια από τη Μέση Ανατολή. Την Πέμπτη (23/7), με το πετρέλαιο να ανεβαίνει και τη απόδοση του Bund στο 3,20%, η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ήταν στο 3,92%, χαμηλότερα από τα αντίστοιχα γαλλικά και ιταλικά που ξεπέρασαν το 4%.
Η έκθεση του ESM ουσιαστικά πιστοποιεί ότι η Ελλάδα, από ουραγός, έχει γίνει το παράδειγμα ανθεκτικότητας χρέους στην Ευρωζώνη.
