Το 2025 αποδεικνύεται μια χρονιά που ανατρέπει παγιωμένες αντιλήψεις για τις ισχυρές και αδύναμες οικονομίες της Ευρώπης. Παρά τις δυσμενείς εκτιμήσεις που κυριάρχησαν στις αρχές του έτους – όταν η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ πυροδότησε φόβους για παγκόσμια επιβράδυνση – η διεθνής οικονομία κατάφερε όχι μόνο να αποφύγει τα χειρότερα, αλλά και να παρουσιάσει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.
Σύμφωνα με την ετήσια ανάλυση του Economist «Which economy did best», η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να κλείσει για το 2025 κοντά στο 3%, η ανεργία σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες παραμένει χαμηλή, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές σημείωσαν ικανοποιητικές επιδόσεις. Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό «αγκάθι», ωστόσο η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Πίσω από τον συνολικό μέσο όρο αποκαλύπτονται έντονες διαφοροποιήσεις και μια αργή αλλά σαφής ανακατανομή οικονομικής ισχύος.
Η έκρηξη του ευρωπαϊκού Νότου
Το 2025 αναδεικνύει ξεκάθαρα έναν πρωταγωνιστή: τον ευρωπαϊκό Νότο. Για ακόμη μία χρονιά, χώρες που πριν από μία δεκαετία δοκιμάστηκαν από τη σκληρή κρίση χρέους, σήμερα πρωτοπορούν στους βασικούς οικονομικούς δείκτες.
Μετά την περσινή πρωτιά της Ισπανίας, φέτος η Πορτογαλία αναδεικνύεται «Οικονομία της Χρονιάς». Το μοντέλο ανάπτυξης που έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια φαίνεται να αποδίδει: υψηλή ανάπτυξη ΑΕΠ, ήπιος πληθωρισμός και εντυπωσιακή χρηματιστηριακή επίδοση δημιουργούν ένα ισχυρό τρίπτυχο επιτυχίας. Η άνθηση του τουρισμού και η εισροή εύπορων ξένων κατοίκων – που προσελκύονται από το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς – έχουν ενισχύσει περαιτέρω την εθνική οικονομία, καθιστώντας την από τις πλέον δυναμικές παγκοσμίως.
Στην κορυφή της λίστας συναντάμε επίσης την Ιρλανδία, το Ισραήλ και την Ισπανία, δείχνοντας ότι η ολική επιστροφή της Νότιας Ευρώπης δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο αλλά διαρκής τάση.
Η Ελλάδα: Σταθερή άνοδος και ενδείξεις ωριμότητας
Η Ελλάδα, που το 2022 και το 2023 βρέθηκε στην πρώτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης, συνεχίζει και το 2025 να αποτελεί μία από τις πιο «εκρηκτικές» οικονομίες της Ευρώπης. Φέτος κατατάσσεται έκτη – ισόβαθμη με την Τσεχία – επιβεβαιώνοντας ότι η μεταμνημονιακή της πορεία έχει σταθερές βάσεις και δεν οφείλεται σε πρόσκαιρες συγκυρίες.
Τρεις βασικοί παράγοντες συνθέτουν την επιτυχία της χώρας. Πρώτον, ο συγκρατημένος πληθωρισμός, ο οποίος παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πολλές άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες, προσφέρει σταθερότητα και ενισχύει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Δεύτερον, η συνεχής μείωση της ανεργίας αποδεικνύει ότι η αγορά εργασίας όχι μόνο αντέχει στις διεθνείς αναταράξεις, αλλά και δημιουργεί νέες θέσεις, στηρίζοντας την ευρύτερη αναπτυξιακή πορεία. Τρίτον, οι ισχυρές χρηματιστηριακές αποδόσεις – τροφοδοτούμενες κυρίως από την άνοδο των τραπεζών και των ενεργειακών ομίλων – ενίσχυσαν περαιτέρω το κλίμα εμπιστοσύνης, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας σε επενδυτικό επίπεδο.
Οι επιδόσεις αυτές αποδεικνύουν ότι η στρατηγική στροφή της χώρας προς τις επενδύσεις, την εξωστρέφεια και τις δομικές μεταρρυθμίσεις αρχίζει πλέον να αποδίδει καρπούς σε βάθος χρόνου. Η Ελλάδα, μαζί με την Πορτογαλία και την Ισπανία, αποτελεί πλέον μέρος ενός σταθερού πυρήνα οικονομικής αναγέννησης στη Νότια Ευρώπη.
Ο ευρωπαϊκός Βορράς σε δυσκολίες
Την ίδια στιγμή, η εικόνα στον Βορρά είναι αισθητά πιο αδύναμη. Εσθονία, Φινλανδία και Σλοβακία βρίσκονται στις χαμηλότερες θέσεις της κατάταξης, εξαιτίας χαμηλής ανάπτυξης και προβληματικών πληθωριστικών επιδόσεων.
Η Γερμανία – παραδοσιακά ο οικονομικός κινητήρας της Ευρώπης – εξακολουθεί να πιέζεται από τη βιομηχανική επιβράδυνση και το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Αντίστοιχα, το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει επίμονα υψηλό δομικό πληθωρισμό, που παραμένει στο 4%, πάνω από τον στόχο της Τράπεζας της Αγγλίας.
Η παγκόσμια εικόνα και οι νέες ισορροπίες
Στο διεθνές περιβάλλον, οι ΗΠΑ κατατάσσονται περίπου στη μέση της λίστας. Η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική, αλλά ο υψηλός πληθωρισμός υπονομεύει τη συνολική τους βαθμολογία. Αντίθετα, το Ισραήλ εντυπωσιάζει με τη δυναμική ανάκαμψη και τις κορυφαίες χρηματιστηριακές αποδόσεις.
Το συμπέρασμα του Economist είναι σαφές: “Το 2025 σφραγίζει μια ιστορική μετατόπιση του οικονομικού κέντρου βάρους από τον ευρωπαϊκό Βορρά στον ευρωπαϊκό Νότο”.
Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μετάβασης, παραμένοντας σταθερά ανάμεσα στις κορυφαίες οικονομίες του κόσμου και επιβεβαιώνοντας ότι η νέα της αναπτυξιακή ταυτότητα έχει έρθει για να μείνει.
