Η Ελλάδα σημειώνει ιστορική πρόοδο στη μείωση της φοροδιαφυγής, με το κενό εσόδων από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) να υπολογίζεται, ότι βρίσκεται σε μονοψήφια επίπεδα για το 2024, κοντά ή και κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η νέα έκθεση “VAT gap in Europe Report 2025” της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το «Κενό ΦΠΑ» στο χρονικό διάστημα 2019-2023 καταγράφει μια εντυπωσιακή βελτίωση:
- Το κενό ΦΠΑ της χώρας έπεσε από 24% το 2019 σε 11,4% το 2023.
- Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μείωση της τάξης του 55% σε πενταετή βάση.
- Οι φορολογικές απώλειες έχουν πλέον πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (9,5%), ενώ πριν από λίγα χρόνια ήταν υπερδιπλάσιες.
Πρόσφατες προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Κομισιόν για το 2024 τοποθετούν το ελληνικό κενό ΦΠΑ γύρω στο 9%, κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο της τελευταίας διετίας καταγράφοντας πτώση 15 ποσοστιαίων μονάδων ή σχεδόν 60% σε σχέση με το 2019, όπου έφτανε στο 24%.
Η απόδοση της Ελλάδας στη μείωση των απωλειών ΦΠΑ την καθιστά πρωταθλήτρια στην ΕΕ για την εξαετία 2019-2024. Η εξοικονόμηση για τον κρατικό προϋπολογισμό υπολογίζεται ότι φτάνει τα 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, επιπλέον έσοδα που προέκυψαν μέσω της ενίσχυσης της συμμόρφωσης και της αποτελεσματικότερης είσπραξης. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες μειώσεις στο κενό ΦΠΑ από το 2019 είναι:
- Ελλάδα: 12,7 ποσοστιαίες μονάδες μείωση, από 24,0% το 2019 σε 11,4% το 2023
- Ουκρανία: 11 ποσοστιαίες μονάδες μείωση, από 28,5% το 2019 σε 17,5% το 2021. Ωστόσο δεν υπάρχουν δεδομένα για 2022-2023 λόγω πολέμου
- Τσεχία: 6,6 ποσοστιαίες μονάδες, από 14,6% το 2019 σε 8,0% το 2023
- Αυστρία: 5,8 ποσοστιαίες μονάδες, από 6,8% το 2019 σε 1,0% το 2023
- Ολλανδία: 4,2 ποσοστιαίες μονάδες, από 11,2% σε 7,0%
- Κροατία: 3,7 ποσοστιαίες μονάδες, από 11,4% το 2019 σε 7,7% το 2023
- Σλοβενία: 3,5 ποσοστιαίες μονάδες, από 8,4% σε 4,9%
- Ουγγαρία: 3 ποσοστιαίες μονάδες, από 10,4% σε 7,4%
- Κύπρος: 3 ποσοστιαίες μονάδες, από 6,3% σε 3,3%
Με βάση τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα έχει πετύχει την μεγαλύτερη μείωση του κενού ΦΠΑ στην ΕΕ μεταξύ 2019 και 2024, με το ποσοστό να πέφτει από 24% σε περίπου 9%. Αυτή η δραματική βελτίωση μεταφράζεται σε επιπλέον κρατικά έσοδα 2,7 δισ. ευρώ ετησίως, ένα ποσό που προέρχεται αποκλειστικά από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Τα χρήματα αυτά συνιστούν μόνιμη εξοικονόμηση, επιτρέποντας μόνιμες αυξήσεις μισθών ή παροχών χωρίς να παραβιάζονται οι δημοσιονομικοί κανόνες.
Σημείωση: Η έννοια του “κενού ΦΠΑ” περιλαμβάνει τόσο τη φοροδιαφυγή όσο και τις νόμιμες φορολογικές απαλλαγές. Στην Ελλάδα, αυτό το “κενό πολιτικής” ανέρχεται σε περίπου 57%, δηλαδή σχεδόν τα μισά από τα θεωρητικά έσοδα χάνονται λόγω μειωμένων συντελεστών και απαλλαγών. Ωστόσο, η συνολική μείωση του κενού αναμένεται να συνεχιστεί κατά την περίοδο 2025-2026. Αυτό θα οφείλεται τόσο στην εφαρμογή ψηφιακών μέτρων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής (π.χ. POS-myDATA, IRIS), όσο και στις προγραμματισμένες μειώσεις του συντελεστή ΦΠΑ κατά 30% σε επιπλέον νησιά του Αιγαίου από το 2025, οι οποίες μειώνουν περαιτέρω το “κενό πολιτικής”.
