Ο οίκος Scope Ratings επιβεβαίωσε τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB, διατηρώντας την εντός επενδυτικής κατηγορίας, και αναβάθμισε τις προοπτικές σε Θετικές (Positive) από Σταθερές (Stable). Η απόφαση στηρίζεται:
- στη βελτιωμένη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας απέναντι σε εξωτερικά σοκ,
- στη συνετή δημοσιονομική διαχείριση και την ταχεία μείωση του χρέους,
- και στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Κύρια σημεία της αξιολόγησης
Ανάπτυξη και ανθεκτικότητα: Η οικονομία προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά περίπου 2% το 2025, πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Η ισχυρή εγχώρια ζήτηση, ο τουρισμός και οι επενδύσεις μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης (NGEU) συνεχίζουν να στηρίζουν την ανάπτυξη. Ο τραπεζικός τομέας έχει σταθεροποιηθεί σημαντικά.
Δημόσια οικονομικά και χρέος: Προβλέπεται πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% το 2025. Ο δείκτης χρέους αναμένεται να μειωθεί από 145% σε 122% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η Ελλάδα διαθέτει ταμειακό απόθεμα 42 δισ. ευρώ, ενώ η δομή του χρέους παραμένει ευνοϊκή (μακρά διάρκεια, χαμηλό επιτόκιο).
Κίνδυνοι: Παραμένουν οι διαρθρωτικές αδυναμίες (χαμηλή παραγωγικότητα, δημογραφικό), το υψηλό χρέος και το έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο.
Οι κύριοι «δραστικοί» παράγοντες της αναβάθμισης
Η Scope στη σχετική ανακοίνωση επισημαίνει δύο βασικούς «καταλύτες» που ώθησαν την αναβάθμιση των προοπτικών:
- Bελτιωμένη ανθεκτικότητα σε εξωτερικά σοκ.
- Η ελληνική οικονομία παρουσίασε σταθερότητα αναπτυξιακά στοιχεία – η ανάπτυξη του 2024 διαμορφώθηκε στο ~2,3% ενώ για το 2025 προβλέπεται ~2%-2,2%.
- Παράλληλα, ο τουρισμός, η εγχώρια ζήτηση και οι επενδύσεις μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης της Ε.Ε. (NGEU) στηρίζουν πλέον το σύστημα. Σε συνδυασμό με ενισχυμένο τραπεζικό τομέα (μείωση μη εξυπηρετούμενων δανείων, βελτιωμένη κεφαλαιακή διάρθρωση) ενισχύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ισχυρή δυναμική του χρέους και συνετή δημοσιονομική διαχείριση
- Η δημοσιονομική πολιτική της Ελλάδας σημειώνει υπέρβαση των στόχων: πρωτογενές πλεόνασμα που προβλέπεται ~3,6% του ΑΕΠ το 2025, και πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης ~0,6% του ΑΕΠ.
- Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθεί από ~145% το 2025 σε ~122% το 2030, με ομαλή δημοσιονομική πορεία, ισχυρά έσοδα και μέτρια ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ.
Επιπλέον, η Ελλάδα διαθέτει «μαξιλάρι» ρευστότητας ~42 δισ. ευρώ (~17% του ΑΕΠ) και χρέος με ευνοϊκή δομή (μεγάλη διάρκεια, χαμηλό κόστος).
Οι βασικές προκλήσεις που παραμένουν
Παρά την αναβάθμιση, ο οίκος δεν «διέγραψε» τις μακροχρόνιες αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Οι κύριοι κίνδυνοι που αναφέρονται είναι:
- Το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος – παραμένει σημαντική ευπάθεια της χώρας παρά την καθοδική τάση.
- Οι διαρθρωτικοί περιορισμοί στην ανάπτυξη – όπως η περιορισμένη οικονομική διαφοροποίηση, η ισχύς της παραγωγικότητας και η επιβάρυνση από δημογραφικές τάσεις.
- Τα εξωτερικά ισοζύγια – ειδικά το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και η αρνητική καθαρή διεθνής επενδυτική θέση (NIIP).
- Η σύνδεση κράτους-τραπεζών – παρότι ο τραπεζικός τομέας βελτιώνεται, οι τραπεζικές εκθέσεις στο κράτος και οι παλαιές εκκρεμότητες (NPEs) παραμένουν πηγή κινδύνου.
Επιπτώσεις για την Ελλάδα, τις αγορές και τις επενδύσεις
Η αλλαγή του outlook σε «θετικό» σημαίνει ότι η Scope εκτιμά πως το «μοιρασμένο» ρίσκο προς μείωση είναι μεγαλύτερο από το ρίσκο προς επιδείνωση μέσα στους επόμενους 12-18 μήνες. Αυτό μπορεί να έχει πολλαπλές συνέπειες:
- Χαμηλότερο κόστος δανεισμού: Όταν οι επενδυτές βλέπουν θετικότερο outlook, οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων μπορεί να συρρικνωθούν, μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
- Προσέλκυση κεφαλαίων: Η επενδυτική βαθμίδα με θετικό outlook στέλνει σήμα εμπιστοσύνης και μπορεί να κινητοποιήσει επενδύσεις, εγχώριες και ξένες, στον ιδιωτικό τομέα.
- Μετριασμός κινδύνων για το τραπεζικό σύστημα: Η επιβεβαίωση της σταθερότητας αναφορικά με την οικονομία και τα δημόσια οικονομικά βελτιώνει το επενδυτικό κλίμα για τις τράπεζες και μειώνει το κόστος κεφαλαίου για αυτές.
- Διαπραγματευτική θέση της χώρας: Με τη βελτίωση της αξιολόγησης, η Ελλάδα αποκτά ισχυρότερο «όπλο» σε διαπραγματεύσεις για χρηματοδοτικά προγράμματα, δανεισμό και συμμετοχή στις διεθνείς αγορές.
- Ψυχολογικό όφελος: Η αναβάθμιση λειτουργεί ως «σημείο καμπής» της αφήγησης – ότι η Ελλάδα δεν είναι απλώς σε ανάκαμψη, αλλά εισέρχεται σε φάση σταθεροποίησης και ενίσχυσης.
Προσοχή στα σημεία – «καμπές»
Παρά τις θετικές προοπτικές, χρειάζεται προσοχή στη συνέχεια:
- Η διατήρηση πρωτογενούς πλεονάσματος στο επίπεδο ~3-4% του ΑΕΠ είναι κρίσιμη· αν χαθεί, το χρέος μπορεί να «κολλήσει».
- Η επιβράδυνση της ανάπτυξης – αν το επενδυτικό momentum του NGEU φθίνει ή αν ο τουρισμός υποστεί πλήγμα – μπορεί να αποθαρρύνει την περαιτέρω μείωση της σχέσης χρέους/ΑΕΠ.
- Οι εξωτερικοί κίνδυνοι: αύξηση επιτοκίων παγκοσμίως, ενεργειακή κρίση, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες – όλα μπορούν να επηρεάσουν την ελληνική οικονομία.
- Η μακροχρόνια αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών (χαμηλή παραγωγικότητα, γραφειοκρατία, ανεργία νέων) παραμένει βασική προϋπόθεση για μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας.
Κλείνοντας να σημειώσουμε ότι η αναβάθμιση των προοπτικών σε «θετικές» από τη Scope Ratings αποτελεί σημαντικό βήμα για την Ελλάδα — σήμα ότι η χώρα εισέρχεται σε νέα φάση ενισχυμένης εμπιστοσύνης. Ωστόσο, η διατήρηση και επέκταση αυτού του θετικού μομέντου δεν είναι δεδομένη: απαιτείται συνέπεια στη δημοσιονομική πολιτική, επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων και επαγρύπνηση ως προς τις διεθνείς συνθήκες.
