Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα γύρισε σελίδα. Την Πέμπτη (11/6) προχώρησε σε αύξηση 25 μονάδων βάσης, ανεβάζοντας το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,25% και το επιτόκιο κύριων πράξεων αναχρηματοδότησης στο 2,40%. Πρόκειται για την πρώτη αύξηση επιτοκίων εδώ και σχεδόν τρία χρόνια – από τον Σεπτέμβριο του 2023 – και μάλιστα έγινε «για να περιορίσει τον πληθωρισμό πριν η ενεργειακή έκρηξη που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν εξαπλωθεί».
Η κίνηση ήταν απόλυτα προεξοφλημένη από αναλυτές, αλλά έχει βαρύ συμβολισμό: η ΕΚΤ γίνεται η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα που απαντά με σύσφιξη στις νέες πληθωριστικές πιέσεις. Όπως σημειώνει η Wall Street Journal, η αύξηση των 25 μονάδων βάσης ήταν η πρώτη από το 2023 και ήρθε «δείχνοντας τις προκλήσεις από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου που προκάλεσε το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ».
Το στενό του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, παραμένει κλειστό εδώ και εβδομάδες λόγω της κλιμάκωσης Ιράν-Ισραήλ. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο: οι τιμές φυσικού αερίου και αργού εκτοξεύτηκαν, συμπαρασύροντας τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης πάνω από το 3% τον Μάιο, πολύ πάνω από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ.
Αρχικά, στη Φρανκφούρτη ήλπιζαν ότι το σοκ θα ήταν παροδικό. Όμως η σύγκρουση τραβά σε μάκρος, οι διπλωματικές προσπάθειες δεν προχωρούν και – το πιο ανησυχητικό – οι αυξήσεις περνούν πλέον και σε κλάδους πέραν της ενέργειας, σε υπηρεσίες, μεταφορές και τρόφιμα. Η ίδια η ΕΚΤ παραδέχθηκε ότι «ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση είναι ανθεκτική σε διάφορα σενάρια».
Γι’ αυτό αναθεώρησε δραστικά τις προβλέψεις. Ο πληθωρισμός για το 2026 ανεβαίνει στο 3,0% από 2,6% που έβλεπε τον Μάρτιο, και για το 2027 στο 2,3% από 2,0%. Την ίδια στιγμή, έκοψε την ανάπτυξη: μόλις 0,8% φέτος από 0,9% προηγουμένως, και 1,2% το 2027. Το μήνυμα είναι ότι η ΕΚΤ περπατά σε τεντωμένο σκοινί – να τιθασεύσει τις προσδοκίες χωρίς να στραγγαλίσει μια ήδη υποτονική οικονομία.
Στη συνέντευξη Τύπου, η Κριστίν Λαγκάρντ ήταν σαφής: οι υψηλότερες τιμές ενέργειας «έχουν ήδη αρχίσει να διαχέονται». Η επίσημη διατύπωση του Διοικητικού Συμβουλίου ήταν ότι «οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς για την οικονομική ανάπτυξη».
Τι σημαίνει πρακτικά; Τα τρία βασικά επιτόκια διαμορφώνονται πλέον σε 2,25% (καταθέσεις), 2,40% (αναχρηματοδότηση) και 2,65% (οριακή χρηματοδότηση), με ισχύ από 17 Ιουνίου 2026. Για τα ελληνικά νοικοκυριά με κυμαινόμενα στεγαστικά, η επιβάρυνση θα φανεί στον επόμενο μήνα. Για τις επιχειρήσεις, το κόστος κεφαλαίου κίνησης ανεβαίνει ακριβώς τη στιγμή που πληρώνουν ακριβότερη ενέργεια.
Οι αγορές ήδη προεξοφλούν συνέχεια. «Οι επενδυτές στοιχηματίζουν ότι η κεντρική τράπεζα θα αυξήσει τα επιτόκια τουλάχιστον ακόμη μία φορά φέτος», ενώ σε δημοσκόπηση του Reuters 59 από 70 οικονομολόγους έβλεπαν δύο αυξήσεις μέσα στο 2026.
Το ερώτημα που έθεσαν οι δημοσιογράφοι στη Λαγκάρντ ήταν ακριβώς αυτό: είναι μεμονωμένη κίνηση ή αρχή νέου κύκλου; Η απάντηση ήταν η κλασική «data-dependent», χωρίς προδέσμευση. Όμως η ρητορική σκλήρυνε – η ΕΚΤ δεν θέλει να επαναληφθεί το λάθος του 2011, αλλά ούτε και να μείνει πίσω από την καμπύλη.
Για την Ελλάδα, που εξαρτάται περισσότερο από εισαγόμενη ενέργεια, το ρίσκο είναι διπλό: ακριβότερο χρήμα και ακριβότερο ρεύμα. Η κυβέρνηση ποντάρει στα δημοσιονομικά περιθώρια για στοχευμένες στηρίξεις, αλλά η ΕΚΤ έστειλε σήμα ότι η μάχη με τον πληθωρισμό περνά πλέον πάνω από τη στήριξη της ανάπτυξης.
Η σημερινή αύξηση δεν θα ρίξει άμεσα τις τιμές στην αντλία. Θα λειτουργήσει όμως ως άγκυρα προσδοκιών. Αν ο πόλεμος συνεχιστεί και το Ορμούζ μείνει κλειστό, η Φρανκφούρτη έδειξε ότι είναι έτοιμη να σφίξει κι άλλο – ακόμα κι αν αυτό κοστίσει σε ανάπτυξη.
