Ο Κωστής Χατζηδάκης παρουσίασε τις βασικές μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία και την εποπτεία του Χρηματιστηρίου που προβλέπει το νομοσχέδιο για την Κεφαλαιαγορά, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο υπουργός επισήμανε ότι η κεφαλαιοποίηση των εισηγμένων εταιρειών στο Χρηματιστήριο Αθηνών ξεπέρασε τα 109 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024. Παρουσιάζοντας τους τέσσερις βασικούς άξονες του νομοσχεδίου, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στα τρία νέα φορολογικά κίνητρα που αποσκοπούν στην ενίσχυση του Χρηματιστηρίου.
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει 4 άξονες ρυθμίσεων:
Α. Φορολογικά και άλλα κίνητρα για την ενίσχυση της ουσιαστικής λειτουργίας του Χρηματιστηρίου, την ενθάρρυνση της ζήτησης και την εισαγωγή εταιριών σε αυτό.
Β. Θεσμική θωράκιση των εποπτικών μηχανισμών (Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και Τράπεζα της Ελλάδος)
Γ. Επιπλέον μέτρα για την προστασία των επενδυτών στα κρυπτοστοιχεία.
Δ. Ενσωμάτωση Κοινοτικών Οδηγιών και διατάξεις προς συμμόρφωση με Οδηγίες/Κανονισμούς
Α. Κίνητρα για την ενίσχυση του Χρηματιστηρίου
Φορολογικά κίνητρα
Επεκτείνονται τα κίνητρα που ισχύουν για τους επενδυτικούς αγγέλους (angel investors) και για επενδύσεις στην Εναλλακτική Αγορά. Σύμφωνα με τα κίνητρα αυτά, ποσό ίσο με το 50% της εισφοράς τους εκπίπτει από το φορολογητέο εισόδημα, μέχρι τις 300.000€).
Αυξάνεται η έκπτωση δαπανών για εισαγωγή μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι επιλέξιμες δαπάνες για την εισαγωγή προσαυξημένες κατά 100% (με ανώτατο όριο προσαύξησης τις 200.000 ευρώ) θα εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων κατά το χρόνο πραγματοποίησής τους, για διάρκεια 3 ετών.
Μειώνεται από 15% σε 5% ο συντελεστής φορολογίας σε τόκους εισηγμένων εταιρικών ομολόγων που αποκτούν φυσικά πρόσωπα – φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδος. Έτσι διαμορφώνεται ομοιόμορφο καθεστώς φορολογικής μεταχείρισης των ημεδαπών και αλλοδαπών επενδυτών για το εισόδημα από τόκους, ανεξαρτήτως του τόπου χρηματιστηριακής διαπραγμάτευσης των εν λόγω ομολογιών (Ελλάδα, Ευρωπαϊκή Ένωση, χώρες εκτός Ε.Ε.).
Πρόσθετες παρεμβάσεις ενίσχυσης του Χρηματιστηρίου
Διευκολύνεται η μεταφορά κινητών αξιών από τη Αγορά Αξιών του Χ.Α. στην Εναλλακτική Αγορά του Χ.Α. Στόχος είναι η ανάπτυξη της Εναλλακτικής Αγοράς (ΕΝ.Α.) και η διευκόλυνση αφενός των επιχειρήσεων που θέλουν να παραμείνουν εισηγμένες αλλά δεν πληρούν τους κανόνες της Αγοράς Αξιών και αφετέρου του ίδιου του Χρηματιστηρίου προκειμένου να μεταφέρει εταιρείες που δεν πληρούν τους κανόνες της Αγοράς Αξιών αλλά μπορούν να ακολουθήσουν τους κανόνες της ΕΝ.Α..
Θεσπίζεται η δυνατότητα εισαγωγής στο Χρηματιστήριο, μετοχών με Πολλαπλά Δικαιώματα Ψήφου, όπως ισχύει ήδη σε ορισμένες χώρες. Σήμερα πολλοί ιδιοκτήτες εταιρειών αποφεύγουν να εισάγουν τις μετοχές της εταιρείας τους στο Χρηματιστήριο, επειδή φοβούνται ότι θα χάσουν τον έλεγχό της. Οι μετοχές με πολλαπλά δικαιώματα ψήφου, επιτρέπουν στους ιδρυτές των υπό εισαγωγή εταιρειών να έχουν περισσότερες ψήφους ανά μετοχή από ό,τι οι νέοι επενδυτές, διατηρώντας έτσι τον έλεγχο.
Αυξάνεται από 5 σε 8 εκατ. ευρώ ετησίως το όριο για την έκδοση πληροφοριακού δελτίου αντί ενημερωτικού δελτίου σε δημόσιες προσφορές κινητών αξιών. Έτσι διευκολύνεται η πρόσβαση μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο Χ.Α. καθώς το κόστος για την έκδοση πληροφοριακού δελτίου, που παρέχει επίσης ουσιαστική πληροφόρηση στους επενδυτές, είναι σημαντικά χαμηλότερο από το αντίστοιχο κόστος για την έκδοση ενημερωτικού δελτίου.
Ρυθμίζεται το πλαίσιο που διέπει τα ομολογιακά δάνεια με ομολογίες εισηγμένες σε ρυθμιζόμενη αγορά. Η υφιστάμενη νομοθεσία, προβλέπει ότι για την τροποποίηση ομολογιακού δανείου με όρους που είναι δυσμενέστεροι των αρχικών όρων για τους ομολογιούχους απαιτείται η έγκριση από ομολογιούχους που αντιπροσωπεύουν τα δύο τρίτα (2/3). Αυτό καθιστά πολύ δύσκολη τη λήψη αποφάσεων από τη συνέλευση των ομολογιούχων, κάτι που τελικά μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος και των εκδοτριών αλλά και των ομολογιούχων. Έτσι, εισάγεται ελάχιστη απαιτούμενη απαρτία (50% της ανεξόφλητης ονομαστικής αξίας του ομολογιακού δανείου) και πλειοψηφία (50,01%).
Επεκτείνεται και σε περιπτώσεις συγχώνευσης εισηγμένων με μη εισηγμένες εταιρείες το καθεστώς εκποίησης μετοχών δικαιούχων που δεν έχουν εμφανιστεί.
Επεκτείνεται και αποσαφηνίζεται ο θεσμός των συλλογικών λογαριασμών (omnibus accounts) για ΟΣΕΚΑ (Οργανισμούς Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες) και ΟΕΕ (Οργανισμούς Εναλλακτικών Επενδύσεων), όπως ισχύει ήδη σε ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές αγορές. Προβλέπεται η συλλογική συγκέντρωση και τήρηση τίτλων στις περιπτώσεις ύπαρξης διαμεσολαβητών. Στόχος είναι η διευκόλυνση των συναλλαγών, η προσέλκυση νέων κεφαλαίων και η μείωση του κόστους (προμήθειες κλπ.) για τους επενδυτές μέσω της ενίσχυσης του ανταγωνισμού. Επισημαίνεται ακόμη ότι η έλλειψη νομοθετικού πλαισίου στην Ελλάδα σήμερα δημιουργεί έντονα προβλήματα στις ελληνικές Εταιρείες Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων (Α.Ε.Δ.Α.Κ.) και Ανώνυμες Εταιρίες Διαχείρισης Οργανισμών Εναλλακτικών Επενδύσεων (Α.Ε.Δ.Ο.Ε.Ε.) ως προς την συνεργασία τους με ξένους θεματοφύλακες.
Εκσυγχρονίζεται το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τις Ανώνυμες Εταιρίες Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία (Α.Ε.Ε.Α.Π.) και παρέχεται μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων με την κατάργηση περιττών γραφειοκρατικών ρυθμίσεων. Στόχος είναι η αύξηση των επενδύσεων. Μεταξύ άλλων προβλέπεται:
α) δυνατότητα εκμετάλλευσης μονάδων παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ με σκοπό την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της ακίνητης περιουσίας της Α.Ε.Ε.Α.Π., των εταιρειών του ομίλου και των μισθωτών/χρηστών τους αλλά και με γνώμονα την ανάγκη βελτίωσης του ενεργειακού προφίλ της ακίνητης περιουσίας,
β) συγκέντρωση όλων των διατάξεων της ειδικού καθεστώτος φορολογίας που διέπει τις εταιρείες αυτές,
γ) άρση των υποχρεώσεων των Α.Ε.Ε.Α.Π. που δεν προβλέπονται στις Κατευθυντήριες αρχές της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών και τις εξίσωναν με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Παραμένουν ωστόσο όλες οι ασφαλιστικές δικλείδες για την προστασία του επενδυτικού κοινού, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης για υποβολή πόθεν έσχες και της απαγόρευσης αγοράς ακινήτων από τους βασικούς μετόχους.
Σημειώνεται πως μέσω των ΑΕΕΑΠ, μικροί και μεσαίοι επενδυτές αποκτούν τη δυνατότητα επένδυσης σε χαρτοφυλάκια ακινήτων μεγάλης αξίας, στα οποία δεν θα είχαν διαφορετικά πρόσβαση, με επαγγελματική διαχείριση και πιο εύκολη ρευστοποίηση της επένδυσής τους (πώληση μετοχών αντί ακινήτων). Σύμφωνα με στατιστικά που δημοσίευσε η Ε.Θ.Ε. για το έτος 2023, με επενδύσεις σε ακίνητα ύψους 4,6 δισ. ευρώ, ο κλάδος των Α.Ε.Ε.Α.Π. αντιστοιχεί στο 15,6% του συνόλου της θεσμικής διαχείρισης στην Ελλάδα.
Ρυθμίζεται το πλαίσιο έκδοσης «Ευρωπαϊκών Πράσινων Ομολόγων» (eu green bonds) για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικά βιώσιμων επενδύσεων π.χ. στην παραγωγή, εξοικονόμηση και διακίνηση ενέργειας. Συγκεκριμένα θεσπίζονται δικλείδες και μηχανισμοί ελέγχου – εποπτείας κατά περίπτωση από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου – μεταξύ άλλων – να διασφαλίζεται ότι τα έσοδα από τις εκδόσεις αυτές θα διατίθενται πράγματι σε δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης. Προβλέπονται επίσης οι ποινές για τους παραβάτες που περιλαμβάνουν χρηματικά πρόστιμα, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται αφαίρεση ή αναστολή άδειας λειτουργίας.
Β. Θωράκιση των εποπτικών μηχανισμών
Θεσπίζονται διαφανείς διαδικασίες λειτουργίας της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, με βάση τις βέλτιστες διεθνείς και ευρωπαϊκές πρακτικές. Συγκεκριμένα προβλέπεται να εκδοθούν:
α. Εγχειρίδιο Λειτουργικών Διαδικασιών και αυτόματης εφαρμογής πρωτοκόλλων
β. Εγχειρίδιο ελέγχου των καταγγελιών που υποβάλλονται στην Επιτροπή
γ. Εγχειρίδιο επιτόπιων ελέγχων σε εποπτευόμενους φορείς
δ. Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων και την επιβολή κυρώσεων, με σταθερές και διαφανείς διαδικασίες ελέγχου και λογοδοσίας
ε. Κώδικας Δεοντολογίας που θα ρυθμίζει τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων των μελών και του προσωπικού
στ. Εγχειρίδιο κάλυψης των εκπαιδευτικών αναγκών προσωπικού, με αξιολόγηση εκπαιδευτών και εκπαιδευόμενων η οποία θα βασίζεται σε ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια.
Όλα τα παραπάνω θα εγκρίνονται με Υπουργική Απόφαση.
Παρέχεται η δυνατότητα στους εποπτικούς μηχανισμούς (Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και Τράπεζα της Ελλάδος) να διενεργούν ελέγχους στους εποπτευόμενους φορείς με μυστικούς πελάτες («mystery shopping»). Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, που θα λειτουργεί συμπληρωματικά στα ήδη υπάρχοντα εποπτικά εργαλεία, ειδικά εκπαιδευμένα στελέχη της Επ. Κεφαλαιαγοράς και της ΤτΕ λειτουργώντας ως πελάτες θα ελέγχουν επιτόπου την συμπεριφορά των εταιρειών που παρέχουν επενδυτικές υπηρεσίες, των τραπεζών και των ασφαλιστικών εταιρειών ως προς την τήρηση της νομοθεσίας.
Θα ελέγχουν για παράδειγμα την ορθή ενημέρωση των συναλλασσόμενων, το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών, την ύπαρξη κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού, τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών κ.α..
Σημειώνεται ότι η διαδικασία του mystery shopping εφαρμόζεται ήδη σε άλλες χώρες – μέλη της ΕΕ (π.χ. Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία) καθώς και από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA), την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) και την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA).
Γ. Προστασία των επενδυτών στα κρυπτοστοιχεία
Σε συνέχεια των ρυθμίσεων του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1114 για τις αγορές κρυπτοστοιχείων, που τέθηκε ήδη σε ισχύ στις 30 Δεκεμβρίου 2024, το σχέδιο νόμου προβλέπει επιπλέον ρυθμίσεις όπως:
- Ορίζονται ως αρμόδιες εποπτικές αρχές κατά περίπτωση η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ή η Τράπεζα της Ελλάδος για τα κρυπτονομίσματα και τα κρυπτοστοιχεία, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που είναι συνδεδεμένα με συνάλλαγμα ή άλλο περιουσιακό στοιχείο.
- Εντάσσεται ποινική διάταξη για παροχή υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων χωρίς την προβλεπόμενη άδεια: φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους ή χρηματική ποινή ή και τα δύο.
- Προβλέπονται οι αρμοδιότητες των εποπτικών αρχών, καθώς και τα διοικητικά μέτρα και κυρώσεις για παραβίαση της νομοθεσίας για τα κρυπτοστοιχεία (χρηματικά πρόστιμα, ανάκληση άδειας κ.α.).
Επιπλέον εντός του 2025, θα προωθηθεί και ειδικότερο νομοθετικό πλαίσιο για τη φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων.
Δ. Ενσωμάτωση Κοινοτικών Οδηγιών
Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1174 για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/59/ΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 806/2014 όσον αφορά ορισμένες πτυχές της ελάχιστης απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (τροποποίηση του υφιστάμενου πλαισίου εξυγίανσης των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων).
Λήψη μέτρων προς εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2554 σχετικά με την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα του χρηματοοικονομικού τομέα (ενοποίηση και αναβάθμιση των απαιτήσεων για τους κινδύνους των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών).
Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2556 όσον αφορά την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα για τον χρηματοοικονομικό τομέα (τροποποίηση βασικών Οδηγιών του χρηματοοικονομικού τομέα, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέπειά τους με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/2554).
Θέσπιση εφαρμοστικών μέτρων του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1113 και ενσωμάτωση τροποποίησης της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 – Τροποποίηση ν. 4557/2018 (ρύθμιση των στοιχείων που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών και ορισμένων κρυπτοστοιχείων). Εισάγεται υποχρέωση των παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων (πλατφόρμες) να συλλέγουν πληροφορίες τόσο σχετικά με τον εντολέα όσο και με τον δικαιούχο των κρυπτοστοιχείων, με στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
